Kalitenin Tarihsel Gelişimi

Kalite 1980’lerde Amerikalı otomobil üreticilerinin Japon arabalarının daha fazla sattığını anladıklarında başlamadı. 1942’de Amerika’nın 2. dünya Savaşında, ordunun ihtiyaçlarını eksiksiz ve zamanında karşılamak çabasıyla da oluşmadı. Endüstriyel devrimin başlangıcında dahi çıkmadı.

Kalite tarih boyunca insan hayatını etkileyen önemli bir konudur. Bundan dolayı insanoğlu tarihi süreç içerisinde kalite konusuyla devamlı ilgilenmişlerdi. Örneğin Eski mısırlılar pramit mezarların yapımınd kullanılan taşların kaliteli olmasına özen göstermişlerdir.

J.M.Juran’ın “Kalite Yönetimin Tarihi” adlı kitabını, M.Ö. 11-8 yüzyıllarda Zhou, Qui, Hanedanlarının zanaatkarlarının kaliteli üretim tekniklerini, İskandinav (Vikingler) gemi yapımcılarının kalite geliştirme tekniklerini, (M.Ö. 1000 li yıllardan M.S.500 lü yıllara kadar) kalite kavramının, insanlığın daha iyiye ulaşma çabasının başladığı zamanlara kadar gittiğini açıklamaktadır. Eski Çin’de, yüksek dizayn, mimari, işçi eğitimi, maliyet kontrolü denetim, ve bunu gibi tekniklerin kalite kontrol adına bir tarih başlangıcı olduğu söylenebilir. Yine Eski Çin’de Tan Hanedanı zamanında tekstil ticareti için, Tekstil Bürosu adı altında, tam 25 adet çalışma grubu oluşturulmuştur. Eski Yunanların da tapınaklarını yaparken çok sıkı kalite kontrol tekniklerini uyguladıkları ve Hintlerin MÖ 4.yüzyılda altın işleme için standartlar oluşturmalarının ve Romalıların MÖ 300 ve MS 300 yılları arasında, neredeyse dokundukları her şeyi standartlaştırmaların da kaliteyle ilgisi olmadığını kimse savunamaz. MS 300’lerde Venedik limanında bir savaş gemisinin tamamen silahlarla donatılmasının standart olarak 30 dakika sürmesini sağlamak da sistematik bir yaklaşımın sonucudur.

Selçuklular döneminde ahilik ve lonca kuruluşları, iş hayatı kalitesini geliştirmek amacıyla düzenleme ve denetleme çalışmaları yapmışlardır.

Osmanlılarda II. Beyazıt tarafından çıkarılan Bursa belediyesi kanununda semt pazarlarında satılacak meyve ve sebzelerin kalitesine önem verilmiş ve pazarlar sürekli denetlenmiştir.

Loncalar ve devlet yönetimi orta çağ boyunca “gayriresmi” bir şekilde kalite denetlemelerini gerçekleştirmiştir. Ürünü daha iyi ya da tüketici ihtiyaçlarına daha uygun üretme arzusu ve kararlılığı, insanlık tarihi boyunca, kalite kavramını şekillenmesinde temel oluşturmuştur.

Tarihin kalite kavramını şekillendirmesinde, özellikle endüstri devrimine kadar, sadece öznel yaklaşımların etkisi olmuştur. Endüstri devrimi ile beraber devam eden bu gelişimin ve kitle üretimin, kalitenin bundan sonraki gelişimine ve özellikle sistematik bir kalite kavramın oluşmasına katkıları büyüktür.

Yine sanayileşme sürecinde 19. Yüzyılın sonlarına kadar kalite işlemiyle ilgilenmek üzere fabrika sitemleri içerisinde kalite kontrol işlemleri yapılmıştır.
O halde 20. yüzyılın başlarından itibaren kalitenin gelişimini, günümüze ulaşan kalite kavramın şekillenmesindeki en önemli dönüm noktalarını incelemek, kalitenin altyapısı yukarıdaki örneklerle hatırladıktan sonraki ilk aşamadır.

Kalite yönetimi kavramına resmi olarak ilk fabrikalarda rastlanmaktadır. Bu fabrikalarda kalite yönetiminin belirlenmesinde üretim yönetici ve şefleri sorumluydu. Deneyimli ustalar ise genelde kendi işlerini kontrol ediyorlardı. Böylece yaptıkları işin kalitesini garanti sağlıyor ve kendilerini denetlemiş oluyorlardı. Sonradan bu kontrol, işi tüm gün çalışan kontrol memurlarına ve müfettişlere bırakıldı.

20.yy başlarında, bir şirketin organizasyon yapısında kaliteyi içeren bir yapı görmek mümkün değildi. Müfettişler vardı ama genelde farklı üretim birimlerinde toplanmış oluyorlardı. Bazı büyük şirketlerde ise son kontrol ve test için ayrı bölümler bulunuyordu. Bu bölümler de yaptıkları kontrollerin sonuçlarını ustalara şeflere yada fabrika müdürlerine bildiriyorlardı.

Kalite yönetimiyle ilgili geliştirilmiş bir sistematik Bell Systems tarafından uygulamaya koyulmuştur. Yapılan iş bölümüne göre sistem ve ürün dizaynları Bell Telephone Labrotories tarafından, üretim Western Electric tarafından ve pazarlama ve satış ise bölgesel telefon şirketleri tarafında gerçekleştirilmekteydi. Tüm bunların üzerine saha performanslarını rapor etmek için kullanılan gelişmiş data sistemleri ortaya konmuştu. Şirket bunları yaparken, bugün dünya seviyesinde bir kalite için olması gerektiğini düşündüğümüz herşeyden yoksundu: yıllık kalite gelişimi, iş kalitesi yönetimi, stratejik kalite planlaması, istatistiksel proses kontrol vs. Yine de Bell Systems Hawthorne tarafından telefon şirketlerine gönderilen ürünler gayet yüksek bir kalite seviyesini sağlıyorlardı. Peki bunu nasıl başarıyorlardı?

 

Reklamlar

2 Comments

    • Yorumunuz İçin teşekkür ederim.
      Bizim burada vurgulamaya çalıştığımız: Kalite’nin, geçmişten günümüze nasıl geldiğidir. Çin malları kaliteli veya değil onu tartışmıyoruz.Kaldı ki bugün dünya piyasasına yön veren işletmeler ürünlerini “ucuz iş gücünden” dolayı Çin’de üretiyorlar.
      Saygılarımla

      Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s